Kush zbuloi rëndësinë e sterilizimit të dhomave dhe pajisjeve kirurgjikale
Kush e zbuloi rëndësinë e sterilizimit të dhomave dhe pajisjeve kirurgjikale ? Kështu u zhvillua historia e kirurgjisë antiseptike : jo përmes një gjeniu të vetëm, por përmes një zinxhiri të çrregullt dhe magjepsës mjekësh kokëfortë, paralajmërimesh të injoruara dhe provash të fituara me mund. Ajo fillon nga eksperimentet e larjes së duarve të Ignaz Semmelweis që u hodhën poshtë si absurde, deri te zbulimet e teorisë së mikrobeve që më në fund i vërtetuan ata të drejtë. Këta janë burrat dhe momentet pas arsyes pse ne sterilizojmë çdo gjë.

Jeta para sterilizimit: Epoka e kirurgjisë vdekjeprurëse
Spitalet në mesin e shekullit të 19-të ishin jashtëzakonisht të rrezikshme. 40-50% e pacientëve të operacionit vdisnin nga infeksioni pas operacionit ose sepsis. Vdekshmëria nga amputimi arriti në 60% dhe pothuajse të gjitha plagët e tilla u infektuan. Gjatë rrethimit të Parisit në vitin 1870, pothuajse çdo pacient me amputim vdiq.
Lindja e fëmijës ishte gjithashtu vdekjeprurëse. Klinika e parë e maternitetit në Spitalin e Përgjithshëm të Vjenës kishte një shkallë vdekshmërie të nënave prej 9.92% nga viti 1841 deri në vitin 1846, shumë më e lartë se klinika e saj e dytë. Në Angli dhe Uells (1870-1890), 1 në 20 nëna vdiqën në lindjet në spital, shumë nga infeksioni. Një spital në Paris humbi gati 1/5 e nënave që lindin midis viteve 1861 dhe 1864.
Mjekët ia fajësuan sëmundjen “miazmës” (ajrit të keq), jo duarve të palara. Shumë pacientë i mbijetuan operacionit, por vdiqën nga infeksioni disa ditë më vonë, dhe askush nuk e kuptoi pse.
Ignaz Semmelweis: Prova e Parë se Pastërtia Shpëton Jetë (1846)
Një mjek i ri në Vjenë vuri re diçka që të gjithë të tjerët e kishin kaluar menjëherë pranë.
Ignaz Semmelweis punonte në Spitalin e Përgjithshëm të Vjenës, ku dy klinika materniteti ndodheshin krah për krah. Klinika e Parë kishte staf nga mjekë dhe studentë të mjekësisë. Klinika e Dytë drejtohej nga mami.

Semmelweis kërkoi ndryshimin. Ai e gjeti arsyen. Studentët e mjekësisë shpesh kalonin direkt nga kryerja e autopsive në ekzaminimin e grave në lindje. Mamitë nuk e preknin kurrë një kufomë.
Ai dyshonte se diçka e padukshme po udhëtonte mbi ato duar. Ai i quajti këto grimca "grimca kufome". Sapuni nuk ishte i mjaftueshëm, arsyetoi ai, sepse aroma e vdekjes vazhdonte edhe pas larjes. Kështu që në vitin 1847, ai urdhëroi stafin të fërkonte me një tretësirë gëlqereje të kloruruar përpara se të prekte pacientët.
Rezultatet ishin tronditëse. Vdekshmëria në Divizionin e Parë ra nga 18.27% në 1.27% . Deri në mars dhe gusht të vitit 1848, asnjë grua e vetme nuk vdiq në divizionin e tij gjatë lindjes.
Ai nuk dinte për mikrobet dhe as nuk kishte nevojë të dinte. Të dhënat flisnin vetë. Por kolegët e tij dëgjuan një akuzë se po vrisnin pacientët e tyre. Ata e refuzuan. Shëndeti i tij mendor u përkeqësua. Ai u dërgua në një azil në korrik 1865 dhe vdiq vetëm dy javë më vonë, në moshën 47 vjeç, kryesisht i panjohur.
Louis Pasteur: Teoria e mikrobeve që e ndryshoi mjekësinë përgjithmonë (vitet 1860)
Ndërkohë, Franca kishte një kimist që bënte një pyetje tjetër. Louis Pasteur nuk po studionte spitalet - ai po përpiqej të kuptonte pse vera dhe qumështi thartoheshin. Ajo që gjeti në laboratorin e tij do t'i përgjigjej pyetjes që Semmelweis vdiq pa e provuar.
Për shekuj me radhë, njerëzit besonin në "gjenerimin spontan", idenë se organizmat e gjallë mund të shfaqeshin nga askund në materien që po dekompozohej. Pasteur nisi ta testonte këtë dhe, në vitin 1860, ai hartoi një eksperiment aq elegant saqë ende mësohet në klasa sot.
Ai ziente lëngje të pasura me lëndë ushqyese brenda shisheve me qafë mjellme, të lakuara në mënyrë që pluhuri të mund të grumbullohej brenda, por grimcat e vogla të mos vendoseshin në lëng. Për muaj të tërë, asgjë nuk rritej. Por në momentin që ai e anonte shishen dhe e linte pluhurin atmosferik të prekte lëngun, mikrobet shfaqeshin brenda 2-3 ditësh.
Ai ia paraqiti këtë punim Akademisë së Shkencave në vitet 1860–1861, pastaj e formalizoi atë në kujtimet e tij të vitit 1861. Deri në vitin 1864, ai e kishte mbrojtur publikisht përfundimin e tij: problemi nuk ishte vetë ajri. Pluhuri i ajrit mbante organizma të gjallë të padukshëm dhe këta organizma shkaktonin prishje.
Plagët nuk po kalben nga fati i keq apo ajri i keq. Mikrobe të vërteta, të gjalla, që udhëtonin nëpër duar, instrumente, fasha dhe vetë pluhur, po i kontaminonin ato. Për herë të parë, infeksioni kishte një mekanizëm që mjekët mund ta testonin, luftonin dhe parandalonin.
Joseph Lister: Babai i Kirurgjisë Antiseptike (1865-1867)
Një kirurg skocez lexoi punën e Pasteurit dhe i lindi një mendim që askush tjetër nuk e lidhte dot: nëse organizmat e padukshëm e prishnin verën, ndoshta po i prishnin edhe plagët.

Joseph Lister punonte në Spitalin Mbretëror të Glasgout kur hasi teorinë e mikrobeve të Pasteurit. Ai i bashkoi pjesët shpejt. Nëse mikrobet e gjalla shkaktonin fermentim dhe kalbje, ato ishin edhe shkaku i gangrenës dhe qelbës që mbushte repartet e tij kirurgjikale. Kështu që, duke filluar nga viti 1865, ai filloi të testonte një kimikat të njohur për vrasjen e mikroorganizmave: acidin karbolik , i quajtur edhe fenol.
Metoda e tij mori formë në faza. Ai përzieu një tretësirë acidi karbolik 5% me 95% ujë dhe e përdori atë për të lagur plagët direkt. Instrumentet zhyteshin në të. Fashot dhe fashot trajtoheshin me të. Ai madje i vuri asistentët të spërkatnin një mjegull të imët karbolike në ajrin e vetë sallës së operacionit, duke shpresuar të eliminonin ndotjen nga ajri përpara se të arrinte tek pacienti.
Prova e tij e parë e vërtetë erdhi më 12 gusht 1865. Një djalë 11-vjeçar me emrin James Greenlees mbërriti me një frakturë të ndërlikuar, një dëmtim që pothuajse gjithmonë nënkuptonte amputim ose vdekje nga infeksioni në atë kohë. Lister e trajtoi plagën me acid karbolik në vend të kësaj. Djali e mbajti këmbën. Ai mbijetoi.
Midis viteve 1865 dhe 1867, Lister trajtoi 11 raste me fraktura të përbëra duke përdorur këtë metodë. Nëntë prej tyre u shëruan pa infeksion. Vetëm një pacient kërkoi amputim dhe një pacient vdiq nga hemorragjia sekondare, e palidhur me sepsën. Deri në vitin 1867, ai e kishte përsosur më tej qasjen: plagët laheshin me tretësirën, pastaj vuloseshin nën një fashë antiseptike të zhytur në acid karbolik pas qepjes.
Shifrat që ai publikoi më vonë ishin të vështira për t'u kundërshtuar. Në rastet e tij të amputimeve të viteve 1864-1866 , para teknikës antiseptike, afërsisht 35 amputime rezultuan në 16 vdekje , afër një shkalle vdekshmërie prej 46% . Nga viti 1867 deri në vitin 1870 , pas zbatimit të acidit karbolik, 40 amputime prodhuan vetëm 6 vdekje , rreth 15% . Disa nga të dhënat e tij të mëparshme nga viti 1861-1865 i vendosin vdekjet nga sepsis edhe më të larta, afër 45-50% të rasteve.
Në vitin 1867, Lister raportoi diçka të jashtëzakonshme për Shoqatën Mjekësore Britanike. Dy repartet e tij në Spitalin Mbretëror të Glasgout, dikur ndër më të pashëndetshmit në të gjithë sistemin kirurgjikal, kishin kaluar nëntë muaj rresht pa asnjë rast të vetëm të piemisë, gangrenës spitalore ose erizipelës . Atë mars, ai botoi gjetjet e tij në The Lancet , duke hedhur themelet e parandalimit modern të infeksioneve kirurgjikale.
Ky është momenti kur teoria e mikrobeve u bë një sistem funksional. Pasteur kishte shpjeguar pse plagët kalbenin. Lister ndërtoi protokollin aktual rreth kësaj, duke sterilizuar plagën, instrumentet, fashot dhe vetë ajrin.
Rezistenca nga institucioni mjekësor
Ishte skepticizëm, dhe shumë skepticizëm. Shumë kirurgë ende besonin se sepsa vinte nga ajri i keq ose kushtet e këqija të repartit. Metoda e acidit karbolik e Listerit nuk e ndihmoi as rastin e tij. Ajo mbante erë të ashpër dhe të irrituar të lëkurës dhe kërkonte një nivel disipline procedurale me të cilin shumica e sallave të operacionit nuk ishin mësuar.
Pranimi erdhi ngadalë, rast pas rasti, repart pas reparti. Ndërsa të dhënat e vdekshmërisë së Listerit vazhdonin të qëndronin lart dhe kirurgë të tjerë filluan të përsërisnin rezultatet e tij, rezistenca u zbut. Deri në vitet 1870 , teknikat e tij ishin përhapur në të gjithë Evropën. Deri në vitet 1880 , ato kishin kaluar Atlantikun në Amerikën e Veriut, duke u bërë shtylla kurrizore e teknikës moderne aseptike.
Nga Antisepsia te Sterilizimi i Vërtetë: Ngritja e Metodave të Bazuara në Nxehtësi (vitet 1880-1890)
Acidi karbolik mund të vriste mikrobet që ishin tashmë të pranishme, por nuk mund të garantonte që një instrument të ishte plotësisht i pastër prej tyre para se të fillonte operacioni. Ky dallim - shtypja kimike kundrejt eliminimit të plotë - është ajo që e shtyu mjekësinë nga antisepsia drejt sterilizimit të vërtetë të pajisjeve mjekësore.
Në vitin 1881, Robert Koch, Georg Gaffky dhe Friedrich Loeffler publikuan kërkime mbi efektin e avullit te bakteret, duke përshkruar një nga pajisjet e para të "ngrohjes me avull": një cilindër metalik me ujë të nxehtë në bazë, avulli i të cilit ngrihej për të rrethuar materialet në një raft sipër. Po atë vit, Koch dhe Gustav Wolffhügel propozuan nxehtësinë e thatë si një tjetër mundësi. Ajri i nxehtë funksiononte mirë në metal dhe xham, por nxehtësia e lagësht e avullit depërtonte më shpejt dhe vriste më me besueshmëri, veçanërisht në fasha dhe pëlhura.
Autoklava mbërrin në sallën e operacionit
Teknologjia themelore nuk ishte e re. Denis Papin kishte ndërtuar një "tretës me avull" nën presion në vitin 1679. Charles Chamberland, duke punuar në laboratorin e Pasteur, e përshtati të njëjtin koncept të enës nën presion për sterilizimin në laborator në vitin 1879. Presioni i mbyllur rriti pikën e vlimit të ujit, duke lejuar që avulli të arrinte 121–134°C, mjaftueshëm nxehtë për të shkatërruar edhe sporet bakteriale.
Ernst von Bergmann e solli këtë në spitalet në Berlin në vitin 1885, duke u bërë i pari që sterilizoi instrumentet kirurgjikale me avull. Deri në vitin 1886, ekipi i tij trajtonte me avull fashot, mantelet dhe peshqirët kirurgjikalë, gjithçka dilte e lagësht, por sterile. Sistemet komerciale të sterilizimit me avull pasuan në vitin 1889. Deri në vitin 1892, shumica e spitaleve të mëdha në të gjithë SHBA-në dhe Evropën kishin miratuar sterilizimin me avull, me sterilizuesit me presion Sprague aq të përhapur në Amerikë saqë u shitën përsëri në Evropë.
Kjo është pika e vërtetë e kthesës në historinë e higjienës së sallës së operacionit : kirurgjia ndaloi së mbështeturi në kimikate për të zvogëluar rrezikun dhe filloi të kërkonte në vend të kësaj sterilitet të verifikueshëm dhe të plotë.
Teknologjitë Moderne të Sterilizimit për Pajisjet e Ndjeshme ndaj Nxehtësisë (vitet 1930-1980)
Avulli kishte një pikë të verbër. Nuk mund të prekte asgjë që shkrinte, deformonte ose bënte qark të shkurtër nën nxehtësinë 121–134°C - endoskopët fleksibël, instrumentet optike, pajisjet plastike. Oksidi i etilenit e ndryshoi këtë.
Charles-Adolphe Wurtz prodhoi për herë të parë EO në vitin 1859, por Paul M. Gross dhe Lawrence F. Dixon e patentuan atë si një agjent sterilizues në fund të viteve 1930. Deri në vitet 1940, spitalet e përdornin atë. Nga vitet 1950 deri në vitet 1990, EO u bë metoda standarde e temperaturës së ulët për pajisjet e ndjeshme ndaj nxehtësisë dhe lagështisë - instrumente plastike, pajisje të gjata me kanale të ngushta, teleskopë fleksibël. Ai depërtonte mirë dhe nuk dëmtonte materialet. Disavantazhet: cikle të gjata, kosto të larta, shqetësime mjedisore dhe të sigurisë. Të dhënat e CDC tregojnë se deri rreth vitit 1995, sterilizuesit e EO zakonisht funksiononin me një përzierje gazi 12% EO / 88% CFC.
Ky kompromis i shtyu studiuesit të kërkonin diçka më të shpejtë dhe më të pastër, gjë që përgatiti terrenin për përparimin e ardhshëm kimik.
Kush e zbuloi vërtet rëndësinë e sterilizimit? Duke hedhur poshtë mitin e "Heroit të vetëm"
Tekstet shkollore e duan një histori të rregullt. Një gjeni, një moment i ndezur, një emër për t’u mësuar përmendësh për provimin. Historia e vërtetë e atyre që zbuluan rëndësinë e sterilizimit të dhomave dhe pajisjeve kirurgjikale nuk i përshtatet atij formati. Ishte një garë stafetash, ku secili vrapues dorëzonte një pjesë që i fundit nuk mund ta përfundonte i vetëm.
Semmelweis shkoi i pari. Eksperimentet e tij me gëlqere të klorur vërtetuan, me shifra të sakta, se një zakon i thjeshtë higjiene mund t’i ndalonte gratë të vdisnin. Por ai kurrë nuk e kuptoi pse funksiononte. Ai nuk e dinte që ekzistonin mikrobet. Ai thjesht e dinte se të dhënat nuk gënjenin.
Pasteur e mori përgjigjen për këtë pyetje pa përgjigje vite më vonë. Eksperimentet e tij me balonë me qafë mjellme i dhanë botës teorinë e mikrobeve, duke shpjeguar më në fund mekanizmin e padukshëm që qëndron pas kalbjes dhe infeksionit. Papritmas, instinktet e Semmelweis morën kuptim shkencor.
Pastaj erdhi Lister, i cili lexoi punën e Pasteur dhe pyeti pse mikrobet që prishin verën nuk do të prishnin edhe plagët. Protokolli i tij i acidit karbolik e shndërroi atë teori në një sistem kirurgjikal funksional. Kjo është arsyeja pse ai mbahet mend si babai i kirurgjisë antiseptike, jo si shpikësi i vetë sterilizimit.
Zbatimi i teorisë së mikrobeve nga Joseph Lister kishte të bënte me shtypjen e mikrobeve që ishin tashmë të pranishme, jo me garantimin e eliminimit të plotë. Sterilizimi i vërtetë i pajisjeve mjekësore, i ndërtuar mbi nxehtësinë, presionin dhe sterilitetin e verifikuar, erdhi më vonë, ndërsa inxhinierët përsosën sistemet me bazë avulli. Lister e filloi bisedën. Ai nuk e përfundoi teknologjinë.
Përfundim
Herën tjetër që hyni në një spital ose shikoni një kirurg që fshin brenda, mos harroni se ky ritual ekziston sepse njerëzit luftuan për të, ndonjëherë me kosto të madhe personale. Historia e higjienës së sallës së operacionit është një kujtesë se mjekësia e mirë nuk është kurrë aksidentale.
Nëse kjo histori ju preku, ndajeni. Flisni për të. Dhe nëse po vlerësoni pajisjet ose protokollet e sterilizimit sot, le të jetë kjo histori kujtesa juaj se sa shumë shpenzohet për ta bërë siç duhet.
